Акчаңызды кантип сактап калуу керек: 2026-жылы ишкерлер коргонуу керек болгон 5 тузак
Алдамчылык ыкмалары барган сайын татаалдашууда: эми кылмышкерлер психологиялык басым менен гана чектелбестен, биометрияны, жасалма колдонмолорду жана бизнес үчүн мыйзамдуу куралдарды да колдонушат. 2026-жылы актуалдуу болгон негизги схемалар тууралуу айтып беребиз.
1. «Мамлекеттик органдардын» атынан чалуулар жана жүзүңүздү уурдоо
Алдамчылар Улуттук банктын, УКМКнын же уюлдук операторлордун кызматкерлери катары чалып, маалыматтарды текшерүү шылтоосу менен SMS аркылуу келген кодду айтып берүүнү суранышат.
Ошол замат видеочалуу жүргүзүп, дал ушул учурда жүзүңүздүн сүрөтүн тартып алышат. Кирүү коду жана жүзүңүздүн жазып алуу аркылуу кылмышкерлер сиздин атыңыздан банктык колдонмолорго кирип, каражаттарды чыгарып кетишет.
Маанилүү: расмий органдар эч качан билдирүүлөрдөн келген коддорду сурашпайт жана мессенджерлер же сайттар аркылуу идентификация жүргүзүшпөйт.
2. Төлөм же жеткирүү шылтоосу менен фишинг
Интернетте товар сатканда же сатып алганда, сизге келишимди түзүү үчүн деп шилтеме жөнөтүшөт. Сайт банктардын же төлөм системаларынын интерфейсин толугу менен туурайт (мисалы, «Золотая Корона»).
Сиз ал жерге логин, сыр сөз жазганда же сүрөт аркылуу верификациядан өткөндө, маалыматтар дароо алдамчылардын колуна түшөт. Ошентип, алар сиздин эсептериңизге кирүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болушат.
Баарынан коопсузу — бардык операцияларды тышкы шилтемелерге өтпөстөн, банктын расмий колдонмосунун ичинде гана жүргүзүү.
3. Жок товар үчүн алдын ала төлөм
Бул — товарды өтө арзан баада сунуштаган классикалык схема. Сизге жабдууларды же товарды абдан пайдалуу шарттарда (ал тургай акысыз) сунушташат, бирок алдын ала төлөмдү банктык реквизиттерге которууну суранышат.
Которуу жүргүзүлгөндөн кийин сатуучу жок болуп кетет. Акчаңызды жоготуп албаш үчүн контрагенттин ишенимдүүлүгүн дайыма текшериңиз жана тастыкталган аброю жок жеткирүүчүлөр менен иштөөдөн алыс болуңуз.
4. «Тендерлер» үчүн зыяндуу программалар
Сизге сатып алууларга, тендерлерге катышуу же тез катталуу үчүн атайын колдонмону орнотууну сунушташат.
Мындай программалар смартфонуңузду толугу менен башкарууга мүмкүнчүлүк алышат: сыр сөздөр камтылган SMS билдирүүлөрдү кармап, төлөмдөрдү алыстан жүргүзө алышат. Эсиңизде болсун: бардык жумушчу программалар расмий дүкөндөрдөн (App Store жана Google Play) гана орнотулушу керек, мессенджерлерден келген шилтемелер аркылуу эмес.
5. M+ аркылуу жасалган алдамчылык
Алдамчылар «аралыктан иштөө» сунушу менен ортомчуларды издеп, жеке ишкер катары катталып, M+ кызматын кошууну сунушташат.
Схема төмөнкүдөй көрүнөт:
● Сиздин жеке ишкерлик күбөлүгүңүз аркылуу популярдуу товар арзандатылган баада сатууга коюлат;
● Сатып алуучу буйрутманын акысын төлөйт;
● Сизден түшкөн акчаны логистиканы же товар сатып алууну төлөө шылтоосу менен үчүнчү жактардын эсептерине которууну суранышат;
● Натыйжада сатып алуучу товарсыз калат, ал эми сиз кылмыштуу схемага катышуучу болуп, жоголгон акча үчүн толук жоопкерчилик тартасыз.
Маанилүү: эгер товарды өзүңүз көзөмөлдөбөсөңүз жана түшкөн акчаны башка адамдардын карталарына же эсептерине которуу боюнча көрсөтмөлөрдү алсаңыз — бул сиздин бизнесиңизди акчаны адалдоо үчүн колдонуп жатышат.
Сиздин коопсуздугуңуз — сак болуу. Аккаунтуңуз бузулганына же алдамчылыкка туш болгондугуңузга шек жаралса, дароо 9933 номуру аркылуу колдоо кызматына кайрылыңыз.
MBANK – биринчи санарип. Кыргызстандын өнүмү!
КР Улуттук банкынын лицензиясы №014.